Trang chủ / Công nghệ - Môi trường

Người Việt còn chủ quan trong việc tầm soát ung thư

Tầm soát ung thư được coi là các biện pháp, thủ thuật được tiến hành trên cơ thể người bệnh nhằm phát hiện ra ung thư khi còn rất sớm. Để hiểu hơn về vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện cùng BSCKII Trần Thị Hợp nguyên giảng viên Bộ môn ung thư, Đại học Y Hà Nội; nguyên Phó chủ nhiệm khoa ngoại A, Bệnh viện K trong Chương trình Phòng chống ung thư từ gốc của iCareBase về căn bệnh ung thư vòm họng tại Việt Nam

Theo BS Hợp, ung thư có rất nhiều nguyên nhân, đến thời điểm này nguyên nhân gây ung thư là chưa rõ ràng. Còn về lý thuyết thì người ta cho rằng có thể nguyên nhân là do bên trong (liên quan đến gen), còn bên ngoài là do môi trường và do ăn uống và do tập quán sinh hoạt…

Còn nói về ung thư vòm họng, BS Hợp cho rằng nó cũng xuất phát từ những nguyên nhân tương tự. Tuy nhiên, đây lại là những loại ung thư có tỷ lệ chữa khỏi bệnh cao hơn hẳn các loại ung thư ở các vùng khác trên cơ thể nếu được phát hiện sớm.

Ung thư vòm họng là một trong những loại ung thư vùng đầu mặt cổ hay gặp. Cũng như nhiều loại ung thư khác, các loại ung thư vùng đầu mặt nói chung và ung thư vòm họng nói riêng đang gia tăng nhanh ở Việt Nam. Tuy nguyên nhân gây ra ung thư vòm họng hiện vẫn chưa rõ ràng nhưng có thể thấy mối liên quan khá rõ của virus EBV (Epstein – Barr) với căn bệnh ung thư vòm họng. Khi xét nghiệm, kháng thể virus EBV cao trên bệnh nhân ung thư vòm họng loại biểu mô không biệt hóa.

Yếu tố di truyền (gen) cũng là một trong những nguyên nhân gây ung thư, trong một gia đình có thể có nhiều người bị mắc ung thư vòm họng. Đa số người Việt còn chủ quan với việc phòng chống bệnh nói chung và bệnh ung thư nói riêng, thậm chí có tâm lý “sợ đi khám” . Đến khi phát hiện bệnh thì thường ở giai đoạn 3, giai đoạn 4. Việt Nam là nước có tỷ lệ mặc ung thư cao, tỷ lệ chết cũng cao, bình quân mỗi ngày chết khoảng 300 – 350 người, chưa phải cao nhất thế giới nhưng cũng nằm trong mức báo động, phát hiện bệnh muộn cũng có thể là một nguyên nhân dẫn đến tử vong cao.

Bác sĩ Hợp đang chia sẻ những thông tin về căn bệnh ung thư.

Vì thế, BS. Hợp khuyến cáo, để phòng nguy cơ mắc ung thư vòm họng, nên hạn chế sử dụng các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá. Có chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế đồ chiên rán, đồ ăn nhanh, thịt hun khói, thực phẩm lên men như dưa cà muối và các loại tẩm ướp màu, hạn chế đồ uống có gas và có lối sống lành mạnh, vận động, thể dục thể thao.

Điều quan trọng hơn, mỗi người cần quan tâm hơn đến sức khỏe của mình, luôn “cần lắng nghe” cơ thể để phát hiện những dấu hiệu bất thường, đi khám kịp thời để phát hiện sớm ung thư. Tỷ lệ chữa khỏi và tỷ lệ sống trên 5 năm đối với người mắc ung thư vùng đầu mặt cổ giai đoạn đầu là rất cao khoảng 70 đến 80%.

Theo BS Hợp, hiện nay, ung thư vùng đầu, mặt cổ có tỷ lệ phát hiện sớm khá cao so với những năm trước, đặc biệt là ung thư vùng giáp trạng nhờ các kỹ thuật phổ biến như siêu âm, chụp thăm dò… trong quá trình khám sức khỏe định kỳ, khám tầm soát…

Ngoài khám sức khỏe định kỳ, làm các xét nghiệm lâm sàng, thì theo BS Hợp, việc test gen để phòng chống ung thư từ gốc (phát hiện nguy cơ mắc ung thư do lỗi gen - PV) đang là phương pháp khá mới mẻ.

BS Hợp cho biết, test gen được triển khai ở cả hai nội dung: một là test gen để chẩn đoán sớm, và hai là test gen với trường hợp bệnh nhân đã mắc ung thư. Các bệnh viện ở Việt Nam hiện chủ yếu làm test gen với bệnh nhân đã bị ung thư để biết có tổn thương ở gen nào, sau đó dùng hóa chất điều trị trúng đích giúp cho hiệu quả điều trị ung thư tăng cao.

Tuy nhiên, với việc test gen để chẩn đoán sớm (ung thư, béo phì, tiểu đường, tim mạch, đột quỵ….) từ lúc chưa có dấu hiệu bệnh thì hiện nay một số cơ sở mới bắt đầu triển khai.

Việc Sunny Smile là đơn vị tiên phong trở thành đối tác chiến lược của iCareBase trong việc đồng hành nâng cao nhận thức của cộng đồng về phòng chống ung thư từ gốc còn quá mới mẻ và sẽ phải trải qua nhiều thách thức khi giá thành của test gen đắt đỏ và người dân Việt Nam cũng chưa thật sự quan tâm đến việc khám sức khỏe định kỳ.

Phòng chống ung thư từ gốc là một chương trình cộng đồng mang ý nghĩa toàn cầu nằm trong khuôn khổ chương trình “Bộ Gen người” – Human Genome Program được Công ty IFG Việt Nam – Đại diện độc quyền của tổ chức InnoPro Thái-lan dựa trên nền tảng iCareBase cùng WLIN Global lần đầu tiên phối hợp triển khai tại Việt Nam.

Chương trình với sự đồng hành của các chuyên gia thuộc Mạng lưới các “Bác sĩ cùng hệ mặt trời” (Doctors under the same sun) nhằm ứng dụng công nghệ giải mã gen tiên tiến, có khả năng tầm soát và phát hiện sớm các gen bị lỗi và các tế bào có nguy cơ gây ra ung thư, từ đó đề ra các biện pháp nhằm đạt hiệu quả phòng chống cao.

Lê Nhung