Trang chủ / Văn hóa - Nghệ thuật

Vế đối hiểm hóc của GS. Ngụy Như Kon Tum

Sau Đại hội lần thứ 2 (28/10/2018), Hiệp hội Những người Lao động Sáng tạo Việt Nam đã có trụ sở mới, ổn định lâu dài tại số nhà 134 đường Khuất Duy Tiến, quận Thanh Xuân, Tp. Hà Nội. Tòa nhà gồm 5 tầng, hướng nhìn ra đường cao tốc, nằm khoảng giữa đường Nguyễn Trải và phố Ngụy Như Kon Tum theo hướng đi Sân bay Nội Bài; rất thuận tiện cho hội viên và quý khách hai miền Bắc- Nam tới làm việc, giao lưu, hợp tác phát triển. Sau khi đăng Thông báo chuyển trụ sở trên tapchisangtao.vn, nhiều người hỏi về phố Ngụy Như Kon Tum, sao có tên đường phố lạ như vậy?

Thưa, đây là đường phố mang tên GS.NGND. Ngụy Như Kon Tum. Ông sinh năm 1913, quê ở xã Minh Lương, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên. Từ nhỏ, ông sống cùng gia đình ở Kon Tum, đến năm 11 tuổi, theo gia đình chuyển về Huế. Năm 1932, ông tốt nghiệp trường Bưởi (Hà Nội) loại xuất sắc cả 3 bằng Tú tài bản xứ, Tú tài Tây ban Toán, Tú tài Tây ban Triết; được cấp học bổng sang Paris du học và tốt nghiệp cử nhân Vật lý, Thạc sĩ Lý-Hóa tại Đại học Paris, và được nhận làm nghiên cứu sinh tại phòng thí nghiệm của Frédéric Joliot-Curie, nhà vật lý hạt nhân nổi tiếng của Pháp.

Sau khi Thế chiến II bùng nổ, năm 1939, ông trở về nước và dạy tại trường Trung học Chasseloup (Sài Gòn) rồi trường Bưởi (Hà Nội). Ông sáng lập hội SET để giáo dục tinh thần yêu nước cho thanh niên trí thức. Năm 1942, ông cùng các bạn bè Nguyễn Xiển, Hoàng Xuân Hãn, Nguyễn Thúc Hào... cho ra đời tờ Khoa học, một tờ báo khoa học có giá trị, do giáo sư Nguyễn Xiển làm chủ bút. Sau Cách mạng tháng 8, ông tích cực tham gia công tác cách mạng. Kháng chiến Toàn quốc bùng nổ (1946), ông lên chiến khu Việt Bắc, được giữ những chức vụ như Tổng Giám đốc trung học vụ kiêm Đổng lý sự vụ Bô Quốc gia - Giáo dục (cuối 1946-1950). Năm 1951, ông chuyển sang làm Giám đốc Trường Sư phạm cao cấp ở Khu học xá Trung ương (Nam Ninh, Trung Quốc). Năm 1954, ông trở về thủ đô Hà Nội, được cử xây dựng ngành đại học và giảng dạy Vật lý tại Trường Sư phạm Khoa học. Hai năm sau, trường Đại học Tổng hợp Hà Nội được thành lập, GS. Ngụy Như Kon Tum được cử làm Hiệu trưởng đầu tiên của trường và giữ chức vụ này cho tới khi về hưu.

Sau khi nghỉ hưu, GS.Ngụy Như Kon Tum vẫn tiếp tục giảng dạy và tham gia Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hội Vật lý Việt Nam, tham gia biên soạn phần Vật lý của Từ điển Bách khoa Việt Nam. Ông còn là tác giả nhiều công trình nghiên cứu vật lý hiện đại và một số sách giáo khoa vật lí ở bậc trung và đại học.

Ông cùng GS. Nguyễn Xiển xây dựng thành công ngành Vật lý địa cầu của Việt Nam. Ông được xem là một nhà khoa học yêu nước, phục vụ Tổ quốc cho đến hơi thở cuối cùng, là một người thầy tận tuỵ, liêm khiết, khiêm tốn; đã góp phần đào tạo nhiều thế hệ sinh viên, trong đó nhiều người đã trở thành những  nhà khoa học tài năng của đất nước.

GS. Ngụy Như Kon Tum là Đại biểu Quốc hội khóa II, III và IV và nguyên là Uỷ viên ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Uỷ viên Đoàn Chủ tịch Tổng Công đoàn Việt Nam, Chánh thư ký Công đoàn Giáo dục Việt Nam, Uỷ viên Ban chấp hành Công đoàn Giáo dục thế giới, Uỷ viên Ban chấp hành Hội hữu nghị Việt - Pháp…Ông đã được Nhà nước  tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất và nhiều Huân chương cao quý khác. GS.Ngụy Như Kon Tum ngày 28 tháng 3 năm 1991, tại Hà Nội.

GS.Ngụy Như Kon Tum thi đạp xe với sinh viên.

Có một giai thoại về Giáo sư Ngụy Như Kon Tum thế này:

Thời ấy, khu kí túc xá sinh viên Đại học Tổng hợp Hà Nội thiếu nước sinh hoạt trầm trọng. Một sinh viên Khoa văn tên là Phạm Văn Minh đột nhập vào khu nhà tắm dành cho CBGV Nhà trường, tắm …trộm. Thuận mắt, anh ta “mục sở thị” hình ảnh một cô giáo đang … tắm. Hành vi thiếu văn minh của anh sinh viên Phạm Văn Minh này bị bắt quả tang, sau đó bị Nhà trường kỷ luật bằng hình thức đuổi học. Bạn bè khuyên Phạm Văn Minh xin gặp Giáo sư Ngụy Như Kon Tum, Hiệu trưởng, đề nghị xem xét, giảm nhẹ hình thức kỷ luật. GS. Ngụy Như Kon Tum là người thầy nhân hậu và bao dung.

Khi thấy Phạm Văn Minh thập thò ở cửa phòng Hiệu trưởng, Giáo sư hỏi:

-Cậu có việc chi?

Phạm Văn Minh ấp úng:

-Dạ…em… thưa…thầy…

Giáo sư ôn tồn:

-Zào đây. Zào đây.

Rót nước mời Phạm Văn Minh, Giáo sư hỏi:

-Cậu tên chi? Học lớp nào?

-Dạ, em tên là Phạm Văn Minh, ở lớp…ạ.

GS.Ngụy Như Kon Tum chợt nhớ ra cậu sinh viên vừa bị kỷ luật, liền nói:

-Tên là Văn Minh sao hổng có Văn Minh…

-Dạ, em trót dại, đề nghị thầy…

-Bây giờ tui ra vế đối, cậu đối được, tui đề nghị Hội đồng Nhà trường xem xét lại kỷ luật cho cậu. Chịu hông?…

Phạm Văn Minh rối rít:

-Dạ…vâng ạ…

-Vế đối của tui ri: PHẠM VĂN MINH VI PHẠM VĂN MINH. Đó, cậu đối coi.

Phạm Văn Minh suy nghĩ một lúc, rồi thưa:

- Dạ, em thưa thầy, vế đối của thầy khó quá…

Dù không “chọi” được vế đối chơi chữ hóc hiểm của GS.Ngụy Như Kon Tum nhưng sinh viên Phạm Văn Minh cũng được thầy Hiệu trưởng xem xét, giảm nhẹ hình thức kỷ luật.